Oncology 1Leczenie miejscowe

Leczenie miejscowe to leczenie nowotworu znajdującego się tylko w wybranym obszarze ciała (w danym narządzie i ewentualnie jego okolicach).

Formy leczenia miejscowego w onkologii to chirurgia i radioterapia. Jeśli mamy do czynienia z guzem litym to w większości przypadków leczenie miejscowe jest konieczne, aby uzyskać szansę na wyleczenie. Wyjątek stanowią niektóre nowotwory wieku dziecięcego oraz nacieki pochodzące z zajęcia narządów przez niektóre nowotwory hematologiczne i układu chłonnego.

Leczenie miejscowe nowotworu złośliwego polega na usunięciu chirurgicznym / napromienieniu guza wraz z marginesem okolicznych tkanek wolnych od nowotworu. Niejednokrotnie usuwa się również (lub napromienia) regionalne (w pobliżu ogniska nowotworu) węzły chłonne.

Jeśli leczenie dotyczy również wspomnianych powyżej regionalnych węzłów chłonnych - nazywa się ono leczeniem lokoregionalnym.

Leczeniem miejscowym można nazwać również chirurgię i radioterapię stosowane w przypadkach ognisk przerzutowych. Ma ono wtedy prawie zawsze charakter paliatywny.

Leczenie systemowe

Leczenie systemowe to leczenie podawane ogólnie - zazwyczaj dożylnie lub doustnie. Dociera ono układem krwionośnym do prawie każdego zakamarka ciała - wyjątkiem bywa centralny układ nerwowy (mózg) ze względu na trudne przenikanie leków cytostatycznych przez barierę krew/mózg.

Wiodącą rolę w leczeniu systemowym ma chemioterapia, ale zaliczamy również do leczenia systemowego np. immunoterapię czy hormonoterapię.

W ostatch latach pojawiła nowa klasa leków przeciwnowotworowych (najczęściej doustnych), które są wycelowane w białkowe produkty określonych genów (zazwyczaj tych, których mutacja lub nadmierna aktywność prowadzi do powstania danego typu nowotworu).

Leczenie takimi lekami potocznie jest nazywane leczeniem celowanym, gdyż zazwyczaj działają one tylko w jednym typie nowotworu posiadającym w swoich komórkach określoną mutację, czyniącą je wrażliwymi na dany lek. Możliwe, że w najbliższej przyszłości (okres najbliższych 20-50 lat) leki celowane i immunoterapia całkowicie zastąpią tradycyjne cytostatyki. 

Przykłady takich nowych leków dostępnych już dziś to imatynib (przewlekła białaczka szpikowa), wemurafenib (czerniak skóry), sorafenib (pierwotny rak wątroby), sunitinib (rak nerki), lapatynib (rak piersi), bortezomib (szpiczak).

Leczenie systemowe guzów litych rzadko jest metodą samodzielną (jeśli zakładamy leczenie radykalne). Chemioterapia stanowi jednak w nowotworach złośliwych cenne uzupełnienie leczenia miejscowego ze względu na ich zdolność do tworzenia przerzutów.
Leczenie systemowe sprawia, że mikroprzerzuty mają szansę zostać zlikwidowane, co znacznie zwiększa szansę wyleczenia (czyli całkowitego wyeliminowania komórek nowotworowych z organizmu chorego).

Leczenie systemowe ma podstawową rolę w leczeniu białaczek, chłoniaków ziarnicznych i nieziarnicznych - czyli nowotworów pierwotnie już rozsianych oraz (często) guzów wieku wczesnodziecięcego.

To, iż nie dostrzeżono w badaniach obrazowych (np. za pomocą tomografii komputerowej) ognisk przerzutowych wcale nie musi oznaczać, że ich nie ma. Mogą być obecne (w różnych miejscach: narządach / węzłach chłonnych / naczyniach krwionośnych) tzw. mikroprzerzuty, których nie sposób zobaczyć "gołym okiem" (makroskopowo).

Leczenie systemowe odgrywa również niekiedy rolę "indukcyjną" - często miejscowe zaawansowanie guza jest na tyle duże, że leczenie miejscowe (w granicach tkanki zdrowej) nie jest możliwe, byłoby bowiem zbyt okaleczające. Leczenie systemowe zastosowane jako pierwsze może zmniejszyć ognisko nowotworu do takich rozmiarów, iż umożliwi to operację lub naświetlania - co stworzy szansę na próbę leczenia radykalnego (a więc mogącego prowadzić do wyleczenia).

W nowotworach w stadium rozsianym (z przerzutami odległymi) leczenie systemowe stanowi często podstawową formę leczenia - zmniejsza cierpienia chorego wynikające z wpływu na organizm zaawansowanej choroby nowotworowej oraz czasem przedłuża choremu życie.

 

 


Autorzy: M.Kręczkowska, T.Sarosiek
Poprawność merytoryczną treści niniejszego artykułu sprawdził i zatwierdził: dr n. med Tomasz Sarosiek - lekarz onkolog.

 
Fundacja Onkologiczna DSS

z siedzibą we Wrocławiu
ul. Legnicka 76

Adres do korespondencji:
54-060 Wrocław, ul. Górecka 99B
email 36 36 fundacja@fundacja-onkologiczna.pl
KRS: 0000499246   REGON: 022407411
NIP: 8943054114

Rachunek bankowy:
71 1940 1076 3131 0619 0000 0000